Het levensverhaal bewaren wanneer herinneringen vervagen
Wat doe je als herinneringen langzaam vervagen, maar je toch het levensverhaal van een geliefde voor altijd wilt vasthouden? Voor Lieve Pelgrims werd die vraag pijnlijk actueel toen haar echtgenoot getroffen werd door jongdementie. In het project Afscheid dat verbindt van Samana vzw en Amfora vzw vond ze een manier om kostbare herinneringen te bewaren vóór ze voorgoed verloren dreigen te gaan.
Beide organisaties bundelden de krachten om zich in te zetten om mensen in de laatste fase van hun leven een stem te geven. Samana vzw focust op mensen met een chronische ziekte of zorgnood en wil hun levenskwaliteit versterken, ook wanneer die onder druk staat. Amfora vzw richt zich op afscheidsprocessen en helpt mensen om hun levensverhaal te delen, te verwerken en tastbaar te maken voor zichzelf en hun naasten. Samen creëren ze ruimte voor gesprekken die vaak uitgesteld worden, maar van onschatbare waarde zijn. “Wanneer herinneringen stilaan verdwijnen, besef je hoe belangrijk het is om verhalen tijdig vast te leggen,” vertelt Lieve. “Ik kijk dan ook met veel dankbaarheid terug op dit bijzondere initiatief.”
Haar echtgenoot leeft met frontotemporale (jong)dementie (FTD), de gedragsvariant met afasie en apraxie, waardoor
communiceren steeds moeilijker wordt. Toch ging Herman Vanarwegen, schrijver eindelevensverhalen, de uitdaging aan om met hem in gesprek te gaan. Voor hem staat daarbij niet alleen het verhaal centraal, maar ook de mens achter het verhaal: luisteren zonder oordeel, met aandacht voor wat gezegd wordt en wat niet meer gezegd kan worden. “Het was zeker geen eenvoudige opdracht,” zegt Lieve. “Maar Herman toonde zoveel moed, geduld en menselijkheid. Ondanks de beperkingen wist hij toch heel wat waardevolle informatie naar boven te halen.”
Wat haar het meest raakte, was wat niet alleen tijdens maar ook na die gesprekken naar boven kwam. “Er kwamen herinneringen en thema’s aan bod die vandaag niet meer bespreekbaar zijn, omdat ze niet langer herkend of benoemd worden. Het zijn kostbare stukjes van zijn levensverhaal die anders misschien verloren waren gegaan.”
Die gesprekken maken deel uit van een breder traject waarin eindelevensverhalen niet alleen verzameld, maar ook zorgvuldig vormgegeven worden. Vaak resulteert dat in een persoonlijk document of boekje dat familie en naasten kunnen bewaren. Het biedt troost, herkenning en verbinding, zowel tijdens het leven als nadien.
Het resultaat is meer dan een verzameling herinneringen. Het is een persoonlijk en authentiek portret geworden. “Herman slaagde erin om niet alleen feiten vast te leggen, maar ook de typische uitspraken, gedachten en de unieke manier waarop mijn echtgenoot naar het leven keek en nu kijkt. Dat maakt het verhaal zo herkenbaar en echt.”
Met veel respect en warmte werd het levensverhaal vormgegeven. Voor Lieve vat de titel Afscheid dat verbindt perfect samen wat het project betekent. “Het brengt mensen samen, zelfs wanneer afscheid stilaan dichterbij komt. Het zorgt ervoor dat iemand blijft voortleven in woorden en herinneringen.”
Ze sluit af met een woord van dankbaarheid: “Dankjewel, Herman, voor je luisterend oor en je talent om woorden te geven aan wat soms zo moeilijk uit te spreken is. En ook mijn oprechte dank aan Samana en Amfora om zulke verhalen een stem te geven.”
Want zoals Lieve het mooi verwoordt: “Soms brengt een gesprek niet alleen herinneringen naar boven, maar bewaart het ook wat dreigt verloren te gaan.”
Laat jouw verhaal voortleven
Wil je zelf stilstaan bij wat jouw leven bijzonder maakt en iets tastbaars nalaten aan je dierbaren? Vraag vandaag een eindelevensgesprek aan. Samen zoeken we naar de woorden die jouw verhaal vertellen.