LANGDURIG ZIEKE MENSEN WACHTEN BANG AF
De federale begrotingsbesprekingen zorgen voor enorm veel onrust. Voortdurende lekken en voorstellen, zoals het verhogen van het remgeld, het beperken van uitkeringen in de tijd of het morrelen aan de verhoogde tegemoetkoming, voelen aan als een sluipend gif. Onder meer langdurig zieken wachten bang af wat hen boven het hoofd hangt.
Het zijn immers geen bagatellen, de voorstellen die alleen al de laatste weken werden gelanceerd: de verhoging van het remgeld bij de huisarts, besparingen op de verhoogde tegemoetkoming, het beperken in de tijd van de ziekte-uitkering voor mensen met een burn-out of depressie, het getrapt verdringen van uitkeringsgerechtigden naar het leefloon, enzovoort. Blijkbaar dient de precaire budgettaire situatie als alibi voor het afbreken van moeizaam opgebouwde rechten van mensen die afhankelijk zijn van een solidaire samenleving.
Wie gezond door het leven stapt, is zelden vertrouwd met de dagelijkse realiteit van langdurig zieken en hun mantelzorgers. Maar wie elke dag moet tobben over hoe het einde van de maand gehaald kan worden, is toenemend ongerust over wat er de komende jaren op hen afkomt.
Veel mensen die een invaliditeitsuitkering ontvangen, moeten al jarenlang leven met een te lage uitkering én hoge zorgkosten. Besparingen zijn onhaalbaar als de uitkeringen niet minstens opnieuw welvaartsvast worden gemaakt. Een hervorming van bijvoorbeeld de verhoogde tegemoetkoming moet evenwichtig en rechtvaardig gebeuren, zodat de meest kwetsbaren niet de zwaarste lasten dragen. Neem je die zekerheid weg, dan zaai je angst. Dat leidt tot extra stress, burn-out en nog meer uitval.
Herstel laat zich niet dwingen door een kalender of een willekeurige deadline. Het voorstel om de ziekte-uitkering voor mensen met psychische klachten stop te zetten na een arbitraire bepaalde grens van twee jaar, zonder duidelijkheid over wat er daarna met hen gebeurt, is bijzonder problematisch én polariserend ten opzichte van andere aandoeningen. Dat gespecialiseerde zorg en begeleiding bovendien met ellenlange wachttijden kampen, maakt deze visie een bijzonder bittere pil om te slikken.
De realiteit is dat de groep langdurig zieken blijft groeien. Het gaat niet alleen om vijftigplussers of mensen in zware fysieke beroepen; ook steeds meer jongere mensen vallen uit door zware mentale druk, stress of een chronische aandoening. In minder dan twintig jaar tijd verdubbelde het aantal langdurig zieken. In 2024 waren er 549.996 personen arbeidsongeschikt. In 2023 was 63% van de langdurig zieke werknemers arbeider, was 64% ouder dan 50 jaar en was 61% vrouw. Van deze vrouwen viel 70% uit door psychosociale aandoeningen. Wie meent prioritair naar deze groep te moeten kijken om België begrotingsgewijs te saneren, gaat voorbij aan schrijnende realiteiten. Welke factoren zorgen ervoor dat mensen massaal uitvallen? Een gezonde samenleving is een samenleving waarin mensen niet massaal uitvallen.
Er is een absolute nood aan een onderbouwde visie, ook bij ondernemers. Hoe kunnen bedrijven langdurig zieke medewerkers echt betrokken houden met het oog op een terugkeer naar een haalbare werksituatie? Hoe kunnen collega’s een ondersteunende en begripvolle houding aannemen? Herstel vergt naast financiële zekerheid ook de ruimte om te proberen, te leren van een terugval en prestaties tijdelijk te verminderen zonder daarvoor afgestraft te worden.
Samana wil fungeren als een verbindende brug. Mensen met een chronische ziekte willen actief meedenken over duurzame maatregelen, samen met politici, werkgevers, experts én ervaringsdeskundigen van alle leeftijden. Zo kan een halt worden toegeroepen aan de verharding en de verdere afbraak van betaalbare en toegankelijke zorg voor wie die het hardst nodig heeft. Daarvoor zijn moed en menselijkheid nodig. Solidariteit is geen luxe, maar geeft zuurstof aan een samenleving.